Thời hiệu chia Di sản Thừa kế ?

XIN HỎI VỀ THỜI HIỆU CHIA DI SẢN THỪA KẾ ?

Xin kính chào Luật sư !

Tôi là Phạm Đình K, hiện cư trú tại Xã Xuân Hưng, Tỉnh Ninh Bình.

Bố mẹ tôi qua đời có để lại di sản là quyền sử dụng đất, gồm đất ở và đất ao tại Thôn 3, Xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình. Về đất ở, tôi và em trai là ông T hiện đang sử dụng sinh sống ổn định, đã xây dựng công trình, có ranh mốc cõi rõ ràng từ trước đến nay. Về phần đất ao (diện tích 254m² liền cùng một thửa với đất ở có nhà thờ tổ tiên và nhà ở) từ sau khi bố mẹ mất, tôi là người trực tiếp quản lý, sử dụng công khai, liên tục đến nay đã hơn 50 năm để lo việc hương hoả, thờ cúng tổ tiên. Trong suốt thời gian đó ông T không có ý kiến gì và cũng đã xây dựng nhà cửa, công trình hết ranh đất tiếp giáp với diện tích ao này.

Tháng 3/2025, tôi cho anh N thuê mặt bằng làm kho chứa hàng hoá thì ông T có Đơn tranh chấp gửi chính quyền. Chính quyền đã tiến hành hoà giải, vận động giữ tình cảm anh em nhưng không thành.

Vì vậy, tôi muốn nhờ Luật sư tư vấn: Hiện nay, tôi có còn thời hiệu khởi kiện tại Toà án để yêu cầu công nhận quyền sử dụng đối với phần diện tích đất ao (254m²) - là di sản thừa kế mà tôi, với tư cách là người thừa kế hợp pháp, đã trực tiếp quản lý, sử dụng liên tục trong suốt thời gian qua hay không ?

Xin trân trọng cảm ơn Luật sư !

Trả lời:

Cảm ơn ông đã tin tưởng, gửi vấn đề pháp lý bận tâm và yêu cầu tư vấn đến Hãng Luật Anh Bằng.

Căn cứ vào thông tin ông cung cấp, chúng tôi nhận thấy vụ việc thuộc dạng tranh chấp di sản thừa kế là bất động sản, cụ thể là phần diện tích đất ao gắn liền với đất ở của gia đình. Để xác định rõ, ông có còn thời hiệu khởi kiện yêu cầu Toà án công nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất ao nêu trên hay không, cần phân tích dưới góc độ pháp lý sau:

1. Về thời điểm mở thừa kế.

Theo Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.”

Đối với các trường hợp mở thừa kế trước ngày ban hành Pháp lệnh Thừa kế (ngày 10/9/1990), pháp luật có cơ chế đặc thù để xác định thời hiệu.

2. Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế.

(i) Trường hợp mở thừa kế trước ngày 10/9/1990:

Căn cứ Án lệ số 26/2018/AL và khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015:

Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ ngày 10/9/1990 (ngày công bố Pháp lệnh thừa kế).

(ii) Trường hợp mở thừa kế từ ngày 10/9/1990 đến trước ngày 01/1/2017:

Căn cứ Hướng dẫn số 24/HD-VKSTC ngày 12/5/2021, Giải đáp số 01/GĐ-TANDTC ngày 25/7/2016 và Điều 688 Bộ luật Dân sự 2015:

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế.

Ngoài ra, theo Giải đáp số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/1/2018: Trường hợp mở thừa kế trước ngày 01/7/1991 và di sản là nhà ở thì:

Thời gian từ ngày 01/7/1996 đến 01/1/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện nếu thừa kế không có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia;

Thời gian từ ngày 01/7/1996 đến ngày 01/9/2006 không tính vào thời hiệu khởi kiện nếu thừa kế có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia.

(iii) Trường hợp không áp dụng thời hiệu.

- Căn cứ Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Hướng dẫn số 24/HD-VKSTC ngày 12/5/2021, Công văn 1083/VKSTC-V9 ngày 26/3/2024:

Toà án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Toà án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc. Khi nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế mà không có bên nào yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện thì Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án theo thủ tục chung, cho dù Toà án biết rõ thời hiệu khởi kiện đã hết.

Trường hợp thời hiệu khởi kiện không còn nhưng không có đương sự nào yêu cầu áp dụng thời hiệu hoặc đưa ra yêu cầu không phù hợp quy định của pháp luật thì Toà án vẫn tiếp tục giải quyết vụ án.

Trường hợp có yêu cầu áp dụng thời hiệu theo khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 mà Tòa án xét thấy thời hiệu khởi kiện đã hết thì đình chỉ việc giải quyết vụ án.

Trường hợp các đương sự có yêu cầu Tòa án xác định người được hưởng di sản thì Toà án căn cứ khoản 1 Điều 623 BLDS năm 2015 để xác định di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó.

- Căn cứ tiểu mục 2.4 mục 2 phần I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004:

Trường hợp trong thời hạn mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn 10 năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Toà án giải quyết thì không áp dụng thời hiệu về quyền thừa kế, mà áp dụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết.

Nếu di sản đang do người khác chiếm hữu bất hợp pháp hoặc thuê, mượn, quản lý theo ủy quyền...thì các đồng thừa kế có quyền khởi kiện để đòi lại di sản.

Kết luận:

Tranh chấp di sản thừa kế, đặc biệt là di sản gắn liền với quyền sử dụng đất là một trong những dạng tranh chấp phổ biến, phức tạp và thường kéo dài. Việc giải quyết đòi hỏi sự am hiểu chuyên sâu, toàn diện cả về pháp luật thừa kế lẫn pháp luật đất đai.

Công ty Luật TNHH MTV Hãng luật Anh Bằng, với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, am hiểu sâu sắc các quy định pháp luật, cam kết mang đến cho Quý khách hàng dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp - tận tâm - hiệu quả. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp, nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của Quý khách hàng. Zalo: 0982 69 2912 * Hotline: 0913 092 912

Trân trọng.

=============
CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT ANH BẰNG. Since 2007
Văn phòng Hà Nội: P 905, tòa CT 4-5, ngõ 6, Dương Đình Nghệ, Phường Cầu Giấy, TP Hà Nội.
Điểm tiếp nhận tại HCM: Số 15B, đường số 22, Khu phố 11, Phường Bình Hưng Hòa, TP Hồ Chí Minh.
☎ Dây nói: 0243.7.675.594 * Hotline: 0913 092 912 * 0982 692 912 (Zalo)
Luatsuanhbang@gmail.com  |  W: hangluatanhbang.vn
============